Zapalenie tarczycy
Ziarninowate zapalenie tarczycy znamionuje się powiększeniem gruczołu tarczowego i jego bolesnością. Tarczyca jest dość spoista, o nierównej powierzchni, często zespolona z otaczającymi tkankami. Mikroskopowo stwierdza się zwyrodnienie i złuszczanie się nabłonka do światła pęcherzyków; w podścielisku wykrywa się rozrost ziarniny przypominającej ziarninę gruźliczą; nie brakuje też komórek olbrzymich. Postać tę nazywa się też nieropnym olbrzymiokomórkowym zapaleniem tarczycy. Początek choroby jest dość nagły i objawia się po kilku dniach ogólnego niedomagania skokami ciepłoty ciała, bólami w okolicy żuchwy i bocznych powierzchni szyi. Proces chorobowy może szerzyć się z jednego płata na drugi. Choroba trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Niekiedy w przebiegu choroby zjawiają się znamiona nadczynności tarczycy. Bardzo stałym, chociaż dotąd nie wyjaśnionym zjawiskiem jest niemal całkowita kilkutygodniowa utrata zdolności gromadzenia jodu przez tarczycę (obszar „zimny"). Leczenie polega na wygaszaniu procesów zapalnych w jamie ustnej, gardle, zatokach bocznych nosa. Może okazać się pożyteczne stosowanie małych dawek preparatu Encorton; dobre wyniki są uzyskiwane po przetworach salicylowych.